Een grootouder overlijdt en laat een bedrag na aan zijn of haar kleinkind. Of een ouder wil in het testament vastleggen dat een erfenis niet direct vrij beschikbaar is voor een jong kind. Hoe zorg je ervoor dat die erfenis op een verantwoorde manier terechtkomt — op het juiste moment, voor het juiste doel?
De oplossing heet de BEM-clausule: een testamentaire bewindclausule die juridisch vastlegt dat geërfd vermogen onder bewind blijft totdat het kind oud genoeg is om er verantwoordelijk mee om te gaan.
Wat is de BEM-clausule?
BEM staat voor Bewind Erfenis Minderjarige. Het is een clausule die wordt opgenomen in een testament, waarbij de erflater (degene die overlijdt) bepaalt dat het geërfde vermogen onder bewind blijft tot een bepaalde leeftijd.
De clausule beschermt het kind tegen te vroege toegang tot een grote som geld — en geeft de aangewezen bewindvoerder de ruimte om het vermogen verstandig te beheren totdat het kind er klaar voor is.
Voor wie is de BEM-clausule bedoeld?
De BEM-clausule is specifiek bedoeld voor vermogen dat via een erfenis of testament vrijkomt. Denk aan grootouders die een bedrag willen nalaten aan een kleinkind, maar niet willen dat dit geld op de 18e verjaardag vrij beschikbaar is. Of ouders die in hun eigen testament willen vastleggen hoe het vermogen van hun kind beheerd wordt als zij overlijden. Of andere familieleden die een erfenis nalaten aan een minderjarig kind.
Let op: voor vermogen dat je zelf maandelijks opbouwt via een beleggingsrekening, is een schenkingsakte met bewindclausule de juiste route — niet de BEM-clausule. Die is exclusief voor geërfd vermogen.
Hoe werkt de BEM-clausule in de praktijk?
De erflater legt in het testament een bewindclausule vast. Daarin staat dat het geërfde vermogen onder bewind blijft tot een bepaalde leeftijd (bijv. 23 of 25 jaar), wie de bewindvoerder is — doorgaans een ouder, maar het kan ook een andere vertrouwenspersoon zijn, en of er specifieke doelen zijn waarvoor het vermogen eerder vrijgegeven kan worden (doelgebonden variant).
Na het overlijden van de erflater treedt de bewindvoerder in functie. Die beheert het vermogen en is verantwoordelijk voor prudent beheer in het belang van het kind.
Voorbeeld uit de praktijk
Een grootvader wil bij zijn overlijden €25.000 nalaten aan zijn kleinkind van 8 jaar. Hij wil niet dat dit geld zomaar vrij beschikbaar is op de 18e verjaardag. In zijn testament legt hij via de BEM-clausule vast: het vermogen staat onder bewind tot het kleinkind 23 jaar is, de vader van het kleinkind treedt op als bewindvoerder, en eerder vrijgeven is mogelijk uitsluitend voor de aankoop van een eerste woning.
Het kleinkind erft het geld, maar de vader beheert het tot het 23e jaar. Als het kleinkind op zijn 21e een woning wil kopen, overlegt hij de koopovereenkomst en geeft de bewindvoerder toestemming.
Voordelen van de BEM-clausule
Bescherming van het kind — geen toegang tot grote bedragen op jonge leeftijd. Controle voor de erflater — ook na overlijden bepaal jij wanneer en hoe het geld beschikbaar komt. Flexibel in te vullen — leeftijdsgrens en doelen vrij te kiezen. Geeft bewindvoerder bevoegdheid — geen gedoe met kantonrechter voor dagelijks beheer. Kan gecombineerd worden met doelgebonden clausule — bijv. vrijgave bij woningaankoop.
Aandachtspunten
De BEM-clausule werkt uitsluitend voor vermogen dat via een erfenis vrijkomt. Voor vermogen dat je zelf opbouwt via maandelijkse inleg, gebruik je een schenkingsakte met bewindclausule.
De bewindvoerder moet het vermogen beheren in het belang van het kind. Bij grotere bedragen kan de kantonrechter toezicht houden op de bewindvoerder.
De clausule zit in het testament van de erflater. Wil je een BEM-clausule opnemen of aanpassen? Dan moet het testament worden gewijzigd via de notaris.
Wat zijn de kosten?
De BEM-clausule maakt deel uit van het testament. De kosten voor het opstellen of wijzigen van een testament liggen doorgaans tussen de €300 en €600, afhankelijk van de notaris en de complexiteit. Voeg je de clausule toe bij het opstellen van een nieuw testament, dan zijn er geen extra kosten voor de clausule zelf.
BEM-clausule vs. schenking onder bewind
De BEM-clausule is voor geërfd vermogen en wordt vastgelegd in het testament. Schenking onder bewind is voor zelf opgebouwd of geschonken vermogen en wordt vastgelegd in een schenkingsakte. De BEM-clausule is van kracht bij overlijden van de erflater, terwijl schenking onder bewind direct na passeren van de akte geldt. Kosten voor de BEM-clausule liggen rond €300-600 (testament), voor schenking onder bewind rond €150-500 (schenkingsakte).
Stap voor stap: zo regel je het
Bespreek je wensen met een notaris — geef aan tot welke leeftijd het bewind moet duren en of je doelen wilt opnemen. Kies een bewindvoerder — doorgaans een ouder of andere vertrouwenspersoon. Laat het testament opstellen of aanpassen — de notaris verwerkt de BEM-clausule in de tekst. Informeer de bewindvoerder — zorg dat die weet wat zijn of haar rol is. Bewaar het testament goed — bij een notarieel testament is het automatisch geregistreerd in het Centraal Testamentenregister.
Conclusie
De BEM-clausule is een krachtig instrument voor grootouders en ouders die via een erfenis of testament vermogen willen nalaten aan een kind, zonder dat dit geld direct vrij beschikbaar is op de 18e verjaardag. Met een goed opgestelde testamentaire bewindclausule geef je het kind bescherming, de bewindvoerder duidelijkheid en jezelf rust.
Dit artikel is informatief van aard en vormt geen juridisch of fiscaal advies. Raadpleeg altijd een notaris voor jouw persoonlijke situatie.