Je kind wil een huis kopen, maar de bank vraagt een eigen inbreng die er gewoonweg niet is. Je hebt zelf wel vermogen opgebouwd en wilt helpen, maar een schenking voelt als te veel weggeven en je spaargeld op de bank levert nauwelijks rente op. Een familiebank biedt dan een interessant alternatief: je leent geld aan je kind tegen een eigen rente, die rente komt bij jou terecht in plaats van bij een bank, en je behoudt grip op het geld terwijl je kind toch verder komt.
Wat is een familiebank precies?
Bij een familiebank leen je als ouder geld uit aan je kind, vastgelegd in een schriftelijke leningsovereenkomst met een rente en een aflossingsschema. Je kind gebruikt dit bijvoorbeeld voor de aankoop van een huis, een studie of het opstarten van een onderneming. Het verschil met een gewone banklening is dat de rente die je kind betaalt, bij jou in de familie blijft in plaats van bij een externe bank te verdwijnen.
Voor een eigenwoninglening geldt een belangrijke voorwaarde: je kind moet de rente kunnen aftrekken in box 1 als hypotheekrente, en jij moet die ontvangen rente weer opgeven als inkomen in box 3. Daarom is het belangrijk om een marktconforme rente af te spreken en alles goed vast te leggen, anders loop je het risico dat de Belastingdienst de lening niet erkent.
Lenen versus schenken: wat levert meer op?
Stel je hebt €50.000 vermogen en wilt je kind helpen aan een eigen huis. Bij een schenking geef je het bedrag weg en is het verdwenen uit jouw vermogen. Met de jaarlijkse schenkingsvrijstelling van ongeveer €6.700 (2026) kun je een deel belastingvrij schenken, maar het restant valt mogelijk onder schenkbelasting.
Bij een familiebanklening met bijvoorbeeld 3% rente per jaar, ontvang je over die €50.000 jaarlijks €1.500 aan rente, zolang de lening nog openstaat. Reken je dit door over een aflossingstermijn van 20 jaar met lineaire aflossing, dan ontvang je in totaal ongeveer €15.000 aan rente, bovenop de volledige terugbetaling van je inleg. Je kind betaalt in feite hypotheekrente, maar dan aan jou in plaats van aan de bank, en dat geld blijft binnen de familie.
Hoeveel rente is reëel om te vragen?
Een veelgemaakte fout is een rente vragen die te laag is, waardoor de Belastingdienst het verschil tussen de marktrente en jouw rente kan zien als een verkapte schenking. Kijk daarom naar de actuele hypotheekrentes bij banken als vergelijkingspunt. Een rente tussen 3% en 4,5% wordt over het algemeen als marktconform gezien, afhankelijk van de looptijd en het soort lening.
Een paar punten om in de leningsovereenkomst vast te leggen:
- De hoogte van de rente en hoe vaak deze wordt herzien.
- Het aflossingsschema: lineair, annuïtair of aflossingsvrij.
- Wat er gebeurt bij overlijden van de uitlener of bij echtscheiding van het kind.
- Of er zekerheden zoals een hypotheekrecht worden vastgelegd.
Een notaris of financieel adviseur kan deze overeenkomst voor je opstellen, zodat het fiscaal en juridisch klopt.
Risico's van een familiebank
Geld lenen aan je kind is niet zonder risico. Als je kind de lening niet kan terugbetalen, kan dit spanningen opleveren binnen de familie die je bij een externe bank niet hebt. Daarnaast blijft de lening onderdeel van je nalatenschap: bij overlijden valt de openstaande vordering in de erfenis, wat gevolgen kan hebben voor de verdeling tussen kinderen als er meerdere erfgenamen zijn.
Ook is het belangrijk te beseffen dat de rente die je ontvangt, wordt belast in box 3 als onderdeel van je vermogen. Dit betekent dat een familiebank fiscaal alleen echt voordelig is als je goed kijkt naar je totale vermogenspositie en hoe deze lening daarin past.
Familiebank combineren met schenken
Veel ouders combineren beide instrumenten: een deel schenken binnen de jaarlijkse vrijstelling, en het overige deel uitlenen via een familiebank. Zo help je je kind met een groter bedrag dan via schenken alleen mogelijk zou zijn, terwijl je toch een deel van je vermogen behoudt en er rendement op maakt.
Een voorbeeld: van de €50.000 schenk je €6.700 belastingvrij, en de resterende €43.300 leen je uit tegen 3,5% rente. Zo combineer je het beste van twee werelden: een directe bijdrage zonder belasting, en een langetermijnopbrengst op het geleende deel.
Is een familiebank iets voor jouw situatie?
Een familiebank kan een slimme manier zijn om je kind te helpen zonder je vermogen volledig weg te geven, maar de juiste structuur hangt sterk af van je persoonlijke situatie: hoeveel vermogen je hebt, hoeveel kinderen je moet behandelen en wat je fiscale positie is.